LIMANG TAON AKONG NAGPADALA NG PERA PARA SA ANAK KO—PAG-UWI KO, TINAPAY LANG ANG KINAKAIN NIYA, AT ANG SALARIN AY NASA SARILI NAMING BAHAY
BAHAGI 2
Parang gumuho ang semento sa ilalim ng mga paa ko. Si Dennis. Ang bunso kong kapatid na tatlumpung taong gulang na, walang permanenteng trabaho, at laging sinasabi ni Nanay na “naghahanap pa ng suwerte.”
Nakatayo ako sa likod ng malaking puno ng akasya sa tapat ng tindahan, nanginginig ang buong katawan. Pinanood ko si Lia habang dahan-dahang tinatanggap ang siopao mula sa kaklase niyang si Nico matapos ang mahabang pilitan. Bawat kagat ng anak ko ay may halong takot at pagmamadali, na para bang anumang oras ay may aagaw sa pagkain mula sa mga kamay niya.
“Salamat, Nico,” mahinang bulong ni Lia, pinupunasan ang gilid ng labi gamit ang likod ng kanyang palad. “Babayaran kita kapag may naipon ako mula sa stipend ko sa scholarship.”
“Huwag mo nang isipin ’yon,” sagot ng binatilyo. “Mag-aral ka na lang para sa exam natin bukas. At Lia… mag-ingat ka mamaya kapag dumaan ang lola mo.”
Hindi na sumagot si Lia. Tumango lang siya at mabilis na naglakad pabalik sa gate ng eskuwelahan.
Hindi ko na napigilan ang sarili ko. Sa halip na sumunod agad sa dorm, sumakay ako ng traysikel at nagpahatid sa bahay namin sa Cabanatuan—ang ancestral house kung saan nakatira ang Nanay ko at si Dennis, ang bahay na pinagpaguran kong ipagawa at ayusin gamit ang dugot pawis ko sa Mindanao.
Nang makarating ako sa tapat ng bakuran, bumungad sa akin ang isang makintab at bagong motorsiklo na nakaparada sa garahe. Sa gilid, may delivery box ng isang kilalang gaming laptop—ang eksaktong tatak na hiniling umano ni Lia noong isang linggo na nagkakahalagang ₱48,000.
Mabibigat ang bawat hakbang ko papasok. Hindi ako kumatok. Bahagyang nakabukas ang screen door, at dinig na dinig sa buong sala ang malakas na tawanan at ingay ng telebisyon.
“Nay, sabi ko naman sa ’yo eh, si Marco ang bahala rito,” boses iyon ni Dennis, puno ng kayabangan. “Basta sabihin mo lang na kailangan ni Lia para sa school project, hindi ’yon magdadalawang-isip. Tingnan mo, may bago akong motor, may bago pa akong rig para sa streaming ko.”
“Hinaan mo nga ang boses mo, Dennis,” sagot naman ng boses ni Nanay Remedios, may bahid ng pagsaway pero walang bakas ng totoong galit. “Baka marinig ka ng mga kapitbahay. At saka, siguraduhin mong hindi ka makikita nung bata na ginagamit mo ’yan. Kapag nagsumbong ’yon kay Marco—”
“Sus, magsusumbong?” tumawa si Dennis. “Naniniwala ba si Kuya roon? Limang taon mo nang sinisiraan sa kanya ’yong bata. Sa tingin mo ba pakikinggan pa ni Kuya ’yon? Ang alam ni Kuya, rebelde at walang utang na loob ang anak niya. Saka tinakot mo na rin naman si Lia na kapag nagkuwento siya, itatakwil siya ng tatay niya at ipapadala sa ampunan.”
Tumigil ang tibok ng puso ko sa narinig ko.
Itatakwil. Ipadadala sa ampunan.
Iyon pala ang dahilan kung bakit hindi tumatawag si Lia. Iyon pala ang dahilan kung bakit tuwing magpapadala ako ng mensahe sa lumang number na ibinigay ni Nanay, puro maikli at malamig na “Opo, Papa” lang ang sagot—dahil hindi man lang si Lia ang humahawak ng teleponong iyon!
Kusang tumulak ang mga kamay ko sa pinto. Lumagablab ang tunog ng kahoy nang tumama ito sa dingding.
Napatayo si Dennis mula sa sofa. Nahulog naman ni Nanay ang hawak niyang tasang kape, tumilapon ang mainit na likido sa sahig.
“M-Marco?!” nanginginig na sambit ni Nanay, nanlalaki ang mga mata at namumutla. “A-anong ginagawa mo rito? Akala ko ba sa susunod na buwan pa ang tapos ng kontrata mo sa Davao?”
Hindi ako sumagot agad. Tumingin ako sa sahig, sa bagong laptop sa ibabaw ng mesa, sa mamahaling sapatos na suot ni Dennis, at sa gintong kuwintas na nakasabit sa leeg ng kapatid ko. Lahat iyon, galing sa perang dapat ay nagpapakain, nagdadamit, at nag-aaruga sa nag-iisa kong anak.
“Kuya… kailan ka pa dumating?” utal na tanong ni Dennis, pilit na ngumingiti habang umaatras patungo sa likod ng sofa.
Dahan-dahan akong lumapit sa mesa. Hinawakan ko ang kahon ng laptop. “Ganda nito ah. Magkano ’to, Dennis? Apatnapu’t walong libo?”
“M-Marco, makinig ka muna,” singit ni Nanay, lumapit at hinawakan ang braso ko. “Paliwanagan kita. Si Lia kasi… pinahiram lang niya pansamantala sa tito niya dahil—”
“TUMAHIMIK KA, NAY!”
Umalingawngaw ang sigaw ko sa buong kabahayan. Noon ko lang nasigawan ang sarili kong ina sa tanang buhay ko, pero hindi ko na mapigilan ang nag-uumapaw na poot sa dibdib ko.
“Limang taon, Nay!” sigaw ko habang tumutulo ang luha sa mga mata ko dahil sa matinding galit at panlulumo. “Limang taon akong nagbabanat ng buto sa initan, lumalanghap ng alikabok, nagtitiis na hindi makauwi kahit pasko, para lang masiguradong may magandang buhay ang anak ko! Tapos ano?! Kalahating pandesal lang ang kinakain niya sa tanghalian habang pinapakain mo ng litson at binibilhan ng motor ang batugang anak mo?!”
“Kuya, huwag mong pagsalitaan si Nanay nang ganyan!” pagmamatigas ni Dennis.
Bago pa niya matapos ang sasabihin niya, hinablot ko ang kuwelyo ng t-shirt niya at idiniin siya sa dingding. “Ikaw! Wala kang hiya! Pati pagkain ng pamangkin mo, ninakaw mo?! Alam mo ba kung gaano kapayat si Lia?! Alam mo ba kung paano siya manginig sa gutom sa eskuwelahan habang nagpapalaki ka ng tiyan dito?!”
“Marco, bitawan mo ang kapatid mo! Papatayin mo ba siya?!” sigaw ni Nanay habang hinahampas ang balikat ko. “Ako ang nagpalaki sa ’yo! May utang na loob ka sa akin!”
Binitiwan ko si Dennis nang may pandidiri, dahilan para bumagsak siya sa sahig na humahingal. Tumingin ako kay Nanay, diretso sa kanyang mga mata.
“Utang na loob?” mapait akong natawa, tumutulo ang mga luha. “Binigay ko sa inyo ang lahat, Nay. Bahay, gastusin, allowance. Hindi ako nagdamot. Ang tanging hiningi ko lang sa inyo, alagaan ninyo si Lia. Si Lia na lang ang natitirang alaala ni Andrea sa akin. Pero anong ginawa ninyo? Ginawa ninyong pulubi ang anak ko para lang buhayin ang luhong hindi niyo kayang pagtrabahuhan!”
Kinuha ko ang bag ko. Kinuha ko ang resibo ng laptop at ang mga susi ng bahay na nakasabit sa divider.
“Marco, saan ka pupunta? Huwag kang magpadalos-dalos!” pagmamakaawa ni Nanay, lumuluhang humawak sa laylayan ng damit ko nang mapagtanto niyang tapos na ang panlilinlang nila.
Tiningnan ko siya nang malamig. “Kukunin ko ang anak ko. At pagbalik ko rito bukas, ayoko nang makita ni anino ninyo sa pamamahay ko.”
