Sa loob ng study room, tumawa si Roberto.

Hindi iyon ang karaniwang tawa nitong naririnig niya kapag may magandang balita sa negosyo. May yabang doon. May gaan ng loob ng isang taong naniniwalang tapos na ang laban kahit hindi pa alam ng kalaban na may laban pala.

“Marco, sigurado ka bang walang paraan para maulit niya ang test nang hindi natin nalalaman?”

Namutla si Elena.

Marco.

Parang biglang bumigat ang folder sa kanyang mga kamay.

Muling nagsalita si Roberto.

“Hindi puwedeng magkaroon ng problema sa laboratory records. Kapag pumirma na siya sa authorization, ako na ang hahawak sa shares at sa factory habang nagpapagamot kuno siya.”

May maikling katahimikan.

Pagkatapos ay narinig ni Elena ang isang pangungusap na tuluyang nagpabago sa takot niya.

“Hindi naman sa kanya ang sample na ginamit natin.”

Napahawak siya sa dingding.

Kung ilang segundo siyang nanatili roon, hindi niya alam.

Limang buwan.

Kanser.

Singapore.

Labindalawang milyong piso.

Lahat ng iyon ay tila nabura sa isang iglap.

Hindi pala kamatayan ang naghihintay sa kanya.

May mas pangit.

Pagtataksil.

“Huwag kang mag alala,” patuloy ni Roberto. “Kapag nailipat na sa akin ang authority, saka natin aasikasuhin ang susunod. Hindi niya kayang patakbuhin ang pabrika habang iniisip niyang mamamatay na siya.”

Napapikit si Elena.

May kakaibang bagay na nangyari sa loob niya.

Hindi siya umiyak.

Hindi rin siya sumugod sa silid.

Sa halip, naalala niya ang isang payo ng kanyang ama noong dalawampu’t dalawang taong gulang pa lamang siya at unang isinama sa negosasyon sa mga supplier.

Kapag alam mong niloloko ka, huwag mong ipaalam agad na alam mo.

Hayaan mong magsalita.

Ang taong kampante ang pinakamadaling magkamali.

Dahan dahang umatras si Elena.

Isang hakbang.

Dalawa.

Tatlo.

Halos hindi niya maramdaman ang sahig sa ilalim ng kanyang mga paa.

Pagdating sa garahe, sumakay siya sa kotse at isinara ang pinto.

Doon lamang siya nanginig.

Hindi niya pinaandar agad ang makina.

Binuksan niya ang brown folder.

Pangalan niya.

Edad niya.

Address niya.

May mga laboratory result.

May mga numero.

May pangalan ni Dr. Marco Santos.

At sa pinakahuling pahina ay may rekomendasyon tungkol sa agarang pagpapagamot sa ibang bansa.

Tiningnan iyon ni Elena nang matagal.

Pagkatapos ay kinuha niya ang cellphone.

May isang numero siyang halos apat na taon nang hindi tinatawagan.

Attorney Gabriel Mendoza.

Kaibigan iyon ng kanyang ama at dating legal adviser ng kumpanya.

Nagkaroon sila ng hindi pagkakaunawaan ni Roberto ilang taon na ang nakalipas.

Mula noon, paulit ulit na sinabi ni Roberto kay Elena na matanda na si Attorney Gabriel at hindi na dapat pagkatiwalaan sa malalaking usapin.

Ngayon lang naisip ni Elena kung bakit gustong gusto ng asawa niyang mawala ang matanda sa paligid.

Sumagot si Attorney Gabriel sa ikatlong ring.

“Elena?”

“Opo.”

“May problema?”

Napatingin siya sa bahay.

“Attorney, may itatanong po ako.”

“Ano iyon?”

“Kung may taong gustong agawin ang kumpanya ko gamit ang pekeng medical records, ano ang unang bagay na hindi ko dapat gawin?”

Tahimik ang kabilang linya.

Pagkatapos ay nagbago ang boses ng matanda.

“Huwag kang pipirma ng kahit ano.”

Napapikit si Elena.

“At pangalawa?”

“Huwag mong ipaalam na nahuli mo sila.”

Sa unang pagkakataon mula nang lumabas siya ng klinika, bahagyang ngumiti si Elena.

“Pareho po tayo ng iniisip.”

Kinabukasan, alas 7:15 ng umaga, bumaba si Elena sa kusina na parang walang nangyari.

Naroon si Roberto.

Nagkakape.

May pandesal sa plato at nakabukas ang tablet sa harap niya.

Nang makita siya, agad itong tumayo.

“Elena, bakit hindi mo sinabi sa akin na maaga kang nakauwi kagabi?”

Huminto ang kamay ni Elena sa pagkuha ng tasa.

Isang segundo lamang.

“Pagod ako.”

“Okay ka lang?”

Tiningnan niya ang asawa.

Labing walong taon.

Labing walong taon niyang kilala ang mukha na iyon.

Akala niya.

“May kailangan tayong pag usapan mamaya,” sabi niya.

Biglang lumambot ang ekspresyon ni Roberto.

“May sinabi ba ang doktor?”

Ibinaba ni Elena ang tingin.

Sapat lang para magmukhang natatakot.

“Opo.”

Hindi niya karaniwang tinatawag na “opo” ang asawa niya.

Hindi iyon napansin ni Roberto.

Masyado itong abala sa pagtatago ng kasiyahan.

Lumapit ito at hinawakan ang kanyang balikat.

“Kahit ano pa iyan, magkasama tayo.”

Muntik nang matawa si Elena.

Pero hindi niya ginawa.

“Hindi ko alam kung paano ko haharapin ang lahat.”

“Ako na ang bahala.”

Iyon mismo ang hinihintay niyang marinig.

Makalipas ang dalawang araw, palihim na nagtungo si Elena sa Philippine General Hospital.

Hindi niya ginamit ang driver.

Hindi niya sinabi sa sekretarya.

Si Attorney Gabriel ang sumama sa kanya.

Doon siya muling sumailalim sa mga pagsusuri.

Blood tests.

Imaging.

Physical examination.

May ilan pang test na ipinagawa dahil dala niya ang unang diagnosis.

Tatlong araw ang lumipas.

Tatlong napakahabang araw.

Nang bumalik sila para sa resulta, halos hindi makaupo nang maayos si Elena.

Ang doktor na humawak ng kanyang kaso ay si Dr. Teresa Lim, isang oncologist na hindi kilala ni Roberto.

Binuklat nito ang mga resulta.

“Mrs. Villanueva.”

Napahawak si Elena sa gilid ng upuan.

“Wala po kaming nakikitang ebidensya ng advanced cancer.”

Hindi agad nakasagot si Elena.

Parang hindi naintindihan ng utak niya ang pangungusap.

“Ano po?”

“Wala kaming nakikitang metastasis. Sa ngayon, wala ring findings na tumutugma sa diagnosis na nasa records na dala ninyo.”

Napatingin si Elena kay Attorney Gabriel.

Hindi siya ngumiti.

Umiyak siya.

Tahimik.

Parehong kamay ang itinakip niya sa mukha.

Hindi dahil mahina siya.

Tatlong araw niyang pinilit isipin na baka mali ang narinig niya kay Roberto.

Na baka totoo pa rin ang sakit.

Na baka sabay na totoo ang pagtataksil at ang kanser.

Ngayon lamang bumigay ang lahat ng takot na iyon.

Buhay siya.

Hindi siya mamamatay sa loob ng limang buwan.

Inilapag ni Dr. Teresa ang tissue box sa harap niya.

“May isa pa po tayong kailangang pag usapan.”

Pinunasan ni Elena ang mukha.

“Ano po iyon?”

“Kung talagang galing sa klinika ang unang records, kailangan itong imbestigahan. Hindi simpleng pagkakamali ang laki ng pagkakaiba.”

Doon nagsimula ang totoong pagbagsak ni Roberto.

Hindi sa sigawan.

Hindi sa komprontasyon.

Sa papel.

Sa records.

Sa maliliit na transaksyong akala niya walang makakapansin.

Natuklasan ni Attorney Gabriel na sa loob ng labing apat na buwan, may sunod sunod na bayad mula sa isang consulting company patungo sa account na konektado sa kapatid ni Dr. Marco.

May draft din ng special power of attorney sa laptop ng finance department.

Hindi pa pirmado.

Pero nakahanda na.

May isa pang dokumento.

Proposed sale ng 38 porsiyento ng factory property sa isang bagong korporasyon.

Ang presidente ng korporasyong iyon?

Pinsan ni Roberto.

Hindi nagsalita si Elena.

Pumasok pa rin siya sa pabrika araw araw.

Nakipagmeeting.

Tinikman ang bagong roast.

Pinagalitan ang production supervisor dahil sa tatlong sirang exhaust fan.

Nakipagtawaran sa supplier ng packaging.

Normal.

Masyadong normal.

Si Roberto naman ay lalong naging kampante.

Isang gabi, naglatag ito ng dokumento sa dining table.

“Elena, ayokong pag usapan natin ito, pero kailangan.”

“Ano iyan?”

“Temporary management authority lang. Habang nagpapagamot ka.”

Tiningnan ni Elena ang dokumento.

Hindi niya hinawakan.

“Temporary?”

“Oo. Para hindi mo na isipin ang kumpanya.”

“At kapag namatay ako?”

Napatigil si Roberto.

Napakabilis.

Halos hindi mapapansin.

Pero napansin ni Elena.

“Huwag kang magsalita nang ganyan.”

“Bakit? Sabi ng doktor, posible naman.”

Lumapit si Roberto at hinawakan ang kamay niya.

Malamig ang mga daliri nito.

“Gagawin natin ang lahat.”

Tumango si Elena.

“Bigyan mo ako hanggang Biyernes.”

Biyernes.

Iyon ang araw na pinili ni Roberto para sa emergency board meeting.

Akala niya iyon na ang araw ng tagumpay niya.

Alas 10 ng umaga, kumpleto ang senior management sa conference room ng pabrika sa Batangas.

Naroon ang operations head.

Finance officers.

Mga legal representative.

Dalawang matagal nang supplier.

May tatlong miyembro rin ng pamilya ni Elena na may maliit na non voting interests sa ilang subsidiary.

Dumating si Roberto na naka navy blue suit.

May dala siyang leather folder.

Si Elena ay dumating makalipas ang limang minuto.

Simple lang ang suot niya.

Puting blouse.

Itim na pantalon.

Walang alahas maliban sa lumang relo ng kanyang ama.

Tumayo si Roberto.

“Salamat sa pagpunta. May sensitibong kondisyon si Elena na kailangan nating harapin bilang kumpanya.”

“Roberto.”

Napatingin ang lahat kay Elena.

“Huwag mo nang ituloy.”

Bahagyang ngumiti si Roberto.

“Elena, kailangan nilang malaman.”

“Alam na nila ang kailangan nilang malaman.”

Bumukas ang pinto.

Pumasok si Attorney Gabriel.

Kasunod niya si Dr. Teresa Lim.

At dalawang lalaking hindi kilala ni Roberto.

Nawala ang kulay sa mukha nito.

“Ano ito?”

Hindi sumagot si Elena.

Inilapag ni Attorney Gabriel ang isang folder sa mesa.

“Independent medical examination.”

Sumunod ang isa pang folder.

“Financial audit.”

Isa pa.

“Corporate registration records.”

Hindi na gumagalaw si Roberto.

Lumapit si Elena sa kabilang dulo ng mesa.

“May gusto ka bang sabihin bago natin buksan ang mga ito?”

“Elena, hindi ko alam kung ano ang ginagawa mo.”

“Talaga?”

“May sakit ka. Hindi ka nag iisip nang maayos.”

Napatawa siya.

Mahina lang.

Nakakagulat maging sa kanya.

“Iyan pala ang susunod.”

“Ano?”

“Kapag hindi gumana ang cancer, sasabihin mong hindi ako nag iisip nang maayos.”

“Elena.”

“Kanino galing ang sample?”

Tumahimik ang buong silid.

Parang nawala pati ugong ng air conditioner.

Napakurap si Roberto.

“Anong sample?”

“Ang sample na ginamit para gumawa ng medical result ko.”

Walang sumagot.

Binuksan ni Attorney Gabriel ang unang folder.

Ipinaliwanag ni Dr. Teresa ang findings.

Walang advanced cancer.

Walang metastasis.

Hindi tugma ang unang laboratory profile sa independent tests.

Pagkatapos ay inilabas ang records ng bayad.

Ang shell company.

Ang draft transfer.

Ang planned sale.

Isa isa.

Walang pagmamadali.

Mas masakit pala iyon kaysa sigawan.

Sa bawat pahina, lalong lumiliit ang mukha ni Roberto.

Biglang tumayo ito.

“This is ridiculous!”

Sinubukan niyang kunin ang folder.

Hinarangan siya ng isa sa dalawang lalaking pumasok kasama ni Attorney Gabriel.

Hindi pala sila staff.

Mga imbestigador sila na nakikipag ugnayan sa mga awtoridad kaugnay ng reklamong inihanda ni Elena.

“Huwag ninyo akong hawakan!”

Hindi siya hinawakan.

Hindi kailangan.

Lumapit si Elena.

“Labing walong taon, Roberto.”

Napatingin ito sa kanya.

Ngayon lamang lumitaw ang takot.

Hindi galit.

Takot.

“Makinig ka muna sa akin.”

“Iyan din ang sinabi ko sa sarili ko noong narinig kitang tumatawa sa telepono.”

Nanlaki ang mga mata ni Roberto.

Doon niya naintindihan.

Narinig siya ni Elena.

Lahat.

“Elena, hindi ganito kasimple.”

“Tama ka.”

Tumango siya.

“Hindi simple ang palsipikahin ang medical records ng asawa mo para makuha ang pabrika ng pamilya niya.”

“May dahilan ako.”

“Sigurado akong marami.”

“Baon tayo sa problema!”

“Hindi tayo.”

Napatigil si Roberto.

“Ikaw.”

Lumabas sa audit na may mahigit 34 milyong piso palang personal na pagkakautang si Roberto.

May mga maling investment.

May dalawang luxury condominium na palihim nitong binabayaran.

May pera ring inilabas mula sa kumpanya gamit ang pekeng consultancy contracts.

Hindi lahat ay agad napatunayang kriminal.

Hindi rin naging mabilis ang kaso.

Ilang buwan ang lumipas.

May hearing.

May abogado.

May mga dokumentong biglang “nawala” at kalaunan ay natagpuan.

Si Dr. Marco ay unang tumangging magsalita.

Pagkatapos ay nagbago ang kanyang pahayag nang makita niyang si Roberto mismo ang nagsisimulang ituro siya bilang utak ng plano.

Nagkagulo silang dalawa.

Nakakatawa sana.

Kung hindi nakakasuka.

Isang Martes ng umaga, anim na buwan matapos ang araw na sinabi kay Elena na limang buwan na lamang ang buhay niya, nakatayo siya sa gitna ng pabrika.

Huminto siya.

Anim na buwan.

Napangiti siya.

Lampas na siya sa sarili niyang pekeng expiration date.

“Ma’am Elena!”

Tumakbo papunta sa kanya si Mang Ben, isa sa pinakamatandang empleyado.

Tatlumpo’t isang taon na itong nagtatrabaho sa pabrika.

May hawak itong maliit na cake.

Hindi maganda ang sulat sa ibabaw.

Tabingi pa.

Pero nabasa niya.

PARA SA BAGONG BUHAY NI MA’AM ELENA

Napatawa siya.

“Sino ang gumawa nito?”

Nagturuan ang mga empleyado.

May sumigaw mula sa likod.

“Si Mang Ben po!”

“Huwag kayong sinungaling!”

Nagtawanan ang lahat.

May naglabas ng pancit.

May lumpia.

May dalawang tray ng puto.

Walang mamahaling dekorasyon.

Walang photographer.

May electric fan sa gilid na maingay kapag umiikot.

May forklift na kailangang ilipat dahil nakaharang sa mesa.

At sa gitna ng lahat ng iyon, biglang naisip ni Elena na ito yata ang pinakamagandang selebrasyong nadaluhan niya.

Lumapit si Attorney Gabriel.

“May regalo ako.”

Iniabot nito ang isang sobre.

“Ano ito?”

“Final confirmation. Nasa pangalan mo pa rin ang lahat ng pangunahing assets. Walang nailipat.”

Huminga nang malalim si Elena.

“Salamat.”

“Huwag sa akin.”

Tumango ang matanda patungo sa mga manggagawa.

“Ikaw ang hindi pumirma.”

Tiningnan ni Elena ang lumang relo ng kanyang ama.

May gasgas sa salamin.

Hindi niya iyon kailanman ipinagawa.

Dati, iniisip niyang dahil sentimental siya.

Ngayon iba ang pakiramdam.

May mga bagay palang hindi kailangang gawing bago para manatiling mahalaga.

Makalipas ang isang taon, nagkaroon ng malaking pagbabago sa pabrika.

Hindi ito ibinenta.

Hindi rin ginawang monumento ng paghihiganti ni Elena.

Sa halip, nagtatag siya ng employee trust.

Unti unting naglaan ng bahagi ng kita para sa scholarship ng mga anak ng manggagawa.

Nagkaroon ng health fund.

At isang bagong patakaran.

Walang iisang tao ang maaaring magkaroon ng ganap na kontrol sa pananalapi ng kumpanya.

Kahit siya.

“Medyo ironic,” sabi ni Attorney Gabriel nang pirmahan niya ang bagong governance rules.

“Bakit?”

“Pagkatapos mong muntik mawalan ng kumpanya, kusa mong nililimitahan ang sarili mong kapangyarihan.”

Ngumiti si Elena.

“Iyon nga ang natutunan ko.”

“Ano?”

“Kapag sobrang laki ng kapangyarihan ng isang tao, kahit mabuting tao ngayon, hindi natin alam kung sino siya bukas.”

Hindi na sumagot ang matanda.

Tumango lamang.

Sa ika limampung kaarawan ni Elena, hindi siya nagdaos ng malaking party.

Nagpunta siya sa Batangas nang madaling araw.

Umupo sa maliit na bahagi ng lupang dating unang pwesto ng lumang pabrika ng kanyang ama.

May dala siyang kape.

Walang kasama.

Sumisikat pa lamang ang araw.

May hamog sa damuhan.

Sa malayo, unti unting nagsisimula ang ingay ng bagong production line.

Kinuha niya mula sa bag ang lumang brown folder.

Ang pekeng diagnosis.

Matagal niya iyong itinago.

Hindi bilang ebidensya.

Tapos na ang bahaging kailangan iyon sa kaso.

Hindi rin dahil gusto niyang alalahanin si Roberto.

Ayaw na niyang bigyan ng ganoong kalaking espasyo sa buhay niya ang lalaking iyon.

Binuksan niya ang folder.

Tiningnan ang unang pahina.

Pangalan niya.

Elena Villanueva.

Advanced cancer.

Limang buwan.

Napailing siya.

Pagkatapos ay pinunit niya ang papel sa gitna.

Isa pang punit.

At isa pa.

Hindi dramatiko ang tunog.

Papel lang naman.

May ilang pirasong muntik liparin ng hangin kaya natawa pa siyang hinabol ang mga iyon.

“Ma’am!”

Napalingon siya.

Si Mang Ben iyon, hinihingal.

“Bakit po kayo nandito mag isa?”

“Birthday ko. Bawal ba?”

“Pwede naman. Akala namin nawawala kayo.”

“Limampung taon na ako, Mang Ben. Hindi na ako batang nawawala.”

“Ma’am, kahit sixty kayo, kapag hindi kayo sumagot sa telepono, hahanapin namin kayo.”

Napangiti si Elena.

Tumabi sa kanya ang matanda.

Tahimik silang uminom ng kape.

Makalipas ang ilang minuto, tinanong ni Mang Ben ang bagay na hindi kayang itanong ng karamihan.

“Masaya na po ba kayo?”

Napatingin si Elena sa pabrika.

Sa mga trak na dumarating.

Sa mga ilaw na isa isang bumubukas.

Sa mga manggagawang nagbibiro habang pumapasok.

Iniisip niya noon na ang masayang wakas ay iyong maibalik ang lahat sa dati.

Mali pala.

Hindi na bumalik sa dati ang buhay niya.

Wala na si Roberto sa tabi niya.

May mga taong hindi na niya pinagkakatiwalaan.

May ilang gabi pa ring nagigising siya at naiisip kung gaano siya kalapit pumirma sa dokumentong mag aalis sana sa kanya ng lahat.

May peklat ang alaala.

Pero hindi iyon nangangahulugang malungkot ang buhay.

“Hindi araw araw,” sagot niya.

Nagulat si Mang Ben.

Pagkatapos ay natawa.

“Pero karamihan ng araw?”

Tumingin si Elena sa papasikat na araw.

“Oo.”

Tumunog ang cellphone niya.

Message mula sa pamangkin niyang scholar na ngayon sa kolehiyo.

May litrato ng report card.

May isa pang message mula sa production manager tungkol sa bagong shipment.

May reminder para sa annual medical examination niya.

Napangiti siya nang makita iyon.

Hindi na siya natatakot sa medical exam.

Hindi na rin siya nagpupunta sa iisang doktor lamang kapag seryoso ang diagnosis.

Tumayo siya at pinagpag ang pantalon.

“Tara.”

“Saan?”

“Sa loob. Birthday ko pero may trabaho pa rin.”

“Ma’am, pwede naman kayong mag leave.”

“Pwede.”

“Eh bakit hindi kayo mag leave?”

Naglakad si Elena patungo sa pabrika.

Pagdating sa pinto, lumingon siya.

“Dahil gusto kong nandito.”

Simple lang.

Walang malaking talumpati.

Walang musikang biglang tutugtog.

Sa loob, may empleyadong nagkamali ng timpla ng kape at pinagtawanan ng buong grupo.

May tumatawag sa accounting dahil mali raw ang invoice.

May forklift na muling humarang sa daanan.

May buhay.

Magulo.

Maingay.

Hindi perpekto.

At sa unang pagkakataon matapos ang napakahabang panahon, hindi na kailangan ni Elena ng perpektong buhay.

Sapat nang sarili niya ulit ang buhay na iyon.

Hindi limang buwan.

Hindi pito.

Hindi anumang numerong isinulat ng taong binayaran upang takutin siya.

Sa araw na iyon, walang nakakaalam kung ilang taon pa ang mayroon siya.

At iyon mismo ang pinakamagandang bahagi.

Hindi na kailangang malaman.

Buhay siya ngayon.

May pabrika siyang bubuksan kinabukasan.

May mga taong naghihintay sa kanya.

May kape pang kailangang tikman.

At bago tuluyang pumasok sa production floor, tumingin si Elena sa lumang relo ng kanyang ama.

Alas 7:03 ng umaga.

Maaga pa.

Napakarami pang oras.