Matagal.
Hindi dahil wala akong maisagot.
Sa totoo lang napakarami kong gustong sabihin kaya parang nagsiksikan ang lahat sa lalamunan ko.
Sa huli isang tanong lang ang lumabas.
“Magkano?”
Napakunot ang noo niya.
“Ano?”
“Magkano ang halaga na kailangan nilang kunin bago mo masabing mali na sila?”
Hindi siya sumagot.
“Limang milyon?”
Tahimik.
“Sampung milyon?”
“Mara huwag kang”
“Limampung milyon?”
Biglang namutla si Adrian.
Napansin ko iyon.
Maliit na pagbabago lang sa mukha niya. Siguro kung ibang araw iyon hindi ko mapapansin. Pero tatlong taon akong asawa ng lalaking iyon. Alam ko kung paano gumagalaw ang kilay niya kapag naiirita. Alam ko kung paano niya kinakagat ang loob ng pisngi niya kapag nagsisinungaling.
At ngayon ginawa niya iyon.
Kinagat niya ang loob ng kanyang pisngi.
May kung anong malamig na gumapang sa tiyan ko.
Hindi ko alam kung bakit pero bigla kong naalala ang sinabi ni Bea noong nasa opisina kami.
May hawak siyang mga dokumento noon.
Hindi ko man lang natanong kung ano ang mga iyon dahil sa gulo namin ni Adrian.
Kinuha ko ang cellphone ko.
“Sinong tinatawagan mo?” tanong niya.
Hindi ako sumagot.
Tinawagan ko si Bea.
Sumagot siya agad.
“Maam?”
“Yung mga dokumentong dala mo kanina. Ano iyon?”
Saglit siyang natahimik.
“Maam tungkol po iyon sa request ninyo noong nakaraang buwan na ireview lahat ng corporate reimbursements at personal accounts na konektado sa family cards.”
Parang biglang lumiit ang sala.
Tumingin ako kay Adrian.
Nakatingin na rin siya sa akin.
“May nakita ka?”
“Meron po.”
Hindi na ako huminga nang maayos.
“Ano?”
“Mas mabuting makita ninyo mismo.”
“Sabihin mo ngayon.”
“Maam”
“Bea.”
Narinig niya siguro ang boses ko dahil hindi na siya tumutol.
“May mga transfer po mula sa isang personal account na nakapangalan sa inyo papunta sa tatlong account. Paulit ulit po ang transactions.”
Naramdaman kong nanlamig ang mga daliri ko.
“Magkano?”
“Sa preliminary review po halos 38 milyong piso.”
Walang nagsalita.
Maging si Clarisse ay tumigil sa pag iyak.
Parang nawala ang hangin sa buong bahay.
“Ano?”
Mahina ang boses ko.
“Thirty eight million pesos po. Posibleng mas mataas pa dahil hindi pa namin nasusuri ang dalawang lumang account.”
Dahan dahan kong ibinaba ang cellphone.
Hindi ko inalis ang tingin ko kay Adrian.
Siya naman ang unang umiwas.
Doon ako nakasiguro.
Alam niya.
“Adrian.”
“Mara pakinggan mo muna ako.”
Napatawa ako.
Nakakatuwa pala.
Kapag tatlong taon mong hinihintay ang isang tao na piliin ka tapos bigla mong nalaman na hindi lang pala niya nabigong piliin ka kundi siya mismo ang nagtulak sa iyo papunta sa bangin minsan wala nang luha.
Tawa ang lumalabas.
“Alam mo?”
“Hindi ganoon kasimple.”
Iyon na.
Hindi niya itinanggi.
Lumapit si Aling Lourdes.
“Ano bang sinasabi ninyo? Anong 38 million?”
Lumingon si Adrian sa kanya.
“Mama huwag muna.”
“Huwag muna ano?”
Tumayo si Clarisse.
“Adrian ano ito?”
Hindi ko alam kung alin ang mas nakakainsulto.
Ang katotohanang may nawawalang 38 milyong piso o ang itsura nilang parang ngayon lang nila napagtantong may sikreto ring itinago sa kanila si Adrian.
Kinuha ko ang handbag ko.
“Saan ka pupunta?” tanong ni Adrian.
“Sa opisina.”
“Mara gabi na.”
“At?”
“Hindi tayo puwedeng mag usap nang ganito.”
“Tama ka.”
Tumango ako.
“Hindi na tayo mag uusap nang ganito.”
Lumapit siya at hinawakan ang pinto bago ko iyon mabuksan.
“Please. Bigyan mo ako ng pagkakataong magpaliwanag.”
Tumingin ako sa kamay niya.
Binitawan niya agad ang pinto.
“May pagkakataon ka kanina. Pinili mong sabihin na magparaya ako.”
Lumabas ako.
Hindi ako umiyak sa kotse.
Iyon ang kakaiba.
Akala ko kapag dumating ang araw na malaman kong niloko ako ng asawa ko sa pera sisigaw ako. Baka ihagis ko ang wedding ring ko sa mukha niya gaya ng napapanood sa pelikula.
Wala.
Umupo lang ako sa likod habang nagmamaneho ang driver.
Pagdating namin sa EDSA saka ko napansin na nanginginig pala ang kamay ko.
Tinanggal ko ang singsing.
Hindi ko itinapon.
Inilagay ko lang sa maliit na bulsa ng bag ko.
Mahal iyon.
Ako ang bumili ng kalahati noon.
Hindi ako tanga.
Pagdating ko sa opisina ay naghihintay na si Bea kasama ang finance director naming si Carlo at isang external forensic accountant na si Atty. Ramon Velasco.
May tatlong makapal na folder sa conference table.
Hindi ko gusto ang itsura ng mga folder na iyon.
May mga bagay na kahit hindi mo pa binubuksan alam mong babaguhin ang buhay mo.
Umupo ako.
“Sige.”
Binuksan ni Ramon ang unang folder.
Hindi 38 milyon ang totoong halaga.
Umabot sa 64.7 milyong piso.
Sa loob ng halos dalawang taon ay may regular na transfers mula sa personal investment account ko papunta sa isang consultancy company na tinatawag na ACG Strategic Holdings.
Hindi ko kilala ang kumpanya.
Pero kilala ko ang initials.
Adrian Cruz Garcia.
Buong pangalan ng asawa ko.
Napapikit ako.
“Siya ang may ari?”
“Hindi direkta” sagot ni Ramon.
Itinulak niya sa akin ang isang corporate registration record.
Ang nakalistang majority shareholder ay si Lourdes Garcia.
Biyenan ko.
Napatawa ako nang mahina.
Hindi ko mapigilan.
“Magaling.”
Tahimik si Bea.
Binuksan ni Ramon ang susunod na folder.
“May isa pa.”
“Ano pa?”
“May loan applications.”
Napatingin ako sa kanya.
“Anong loan?”
“May dalawang loan na ginamitan ng documents ng kumpanya ninyo bilang supporting financial documents.”
Hindi na ako natawa.
“May pirma ko?”
Tumango siya.
“Peke?”
“Sa tingin namin oo.”
Doon ako tumayo.
Hindi ko alam kung bakit. Basta hindi ko kayang manatiling nakaupo.
Naglakad ako papunta sa bintana.
Sa ibaba ay gumagalaw ang mga ilaw ng mga sasakyan sa BGC na parang wala namang nangyari.
Nakakainis minsan ang mundo.
Puwedeng gumuho ang buhay mo nang alas nuwebe y medya ng gabi at patuloy pa ring magbebenta ng kape ang cafe sa ibaba.
May magjo jogging.
May magdedate.
May naghihintay ng Grab.
Ikaw lang ang parang tumigil.
“Maam.”
Boses ni Bea.
“Hindi lang po kayo ang nakapansin.”
Lumingon ako.
“Ano?”
May inilabas siyang maliit na sobre.
“Dalawang linggo na ang nakalipas may empleyado po sa accounting na lumapit sa akin. Akala niya may duplicate reimbursements. Natakot siyang magsalita dahil may approval ni Sir Adrian.”
“Nasaan siya?”
“Nandito.”
Binuksan ni Bea ang pinto.
Pumasok ang isang batang babae na halos hindi makatingin sa akin.
Si Jenny.
Dalawang taon na siya sa accounting department.
“Maam sorry po.”
“Bakit ka nagsosorry?”
“Matagal ko na pong napansin.”
“At?”
“Natakot po ako.”
Tumango ako.
Hindi ko siya sinisi.
Kung ako ngang asawa hindi nakita agad paano ko sisihin ang isang empleyadong natatakot mawalan ng trabaho?
“May kopya ka?”
Tumango siya.
Isang USB drive ang inilapag niya sa mesa.
“Dito po.”
Hindi ako natulog nang gabing iyon.
Pero hindi rin ako umiyak.
Nagtrabaho kami.
Isa isa naming pinasara ang access na maaari kong legal na ipasara.
Supplementary cards.
Discretionary accounts.
Family allowances.
Corporate privileges na hindi naman dapat ginagamit ng pamilya ni Adrian.
Lahat.
Alas singko ng umaga tumawag si Adrian.
Hindi ko sinagot.
Alas singko y medya tumawag si Aling Lourdes.
Blocked pa rin.
Alas sais may bagong numero.
Si Clarisse.
Hindi ko rin sinagot.
Bandang alas otso pumasok si Adrian sa opisina.
Hindi ko alam kung paano siya nakalusot sa lobby. Siguro kilala pa rin siya ng guards bilang asawa ko.
Mukha siyang hindi natulog.
“Mara.”
Hindi ako tumingala mula sa laptop.
“May appointment ka?”
Napahinto siya.
“Huwag naman ganito.”
Ngayon ko siya tiningnan.
“Paano?”
“Asawa mo ako.”
“Talaga?”
Napapikit siya.
Umupo siya sa tapat ko nang hindi ko inaanyayahan.
“Yung pera hindi ko ninakaw.”
“Interesting.”
“Investment iyon.”
“Investment na hindi ko alam.”
“Plano kong sabihin sa iyo kapag kumita na.”
Napatingin ako kay Bea na nasa kabilang dulo ng silid.
Napayuko siya para itago ang ekspresyon niya.
Bumalik ang tingin ko kay Adrian.
“At ang pekeng pirma?”
Tahimik.
“Investment din?”
“Mara nagkamali ako.”
“Isa?”
“Huwag mong gawin ito.”
“Tinatanong kita. Isa lang ba ang pagkakamali?”
Hinaplos niya ang mukha niya.
“Nalugi ang business ni Mama dalawang taon na ang nakalipas. Hindi niya sinabi kay Clarisse. Ayokong mawalan siya ng bahay.”
“Yung bahay na ako ang bumili?”
Napayuko siya.
“May ibang utang.”
“Magkano?”
“Malaki.”
“Magkano Adrian?”
“Twenty million noong una.”
Noong una.
Napakasamang dalawang salita.
“Ano ang sumunod?”
“Nangutang ako para mabayaran iyon. Tapos may investment opportunity. Akala ko mababawi.”
“At natalo.”
Tumango siya.
“Kaya kumuha ka ulit.”
Tumango ulit.
“Ano ang kinalaman ni Clarisse?”
“Wala siyang alam sa lahat.”
Sa unang pagkakataon naniwala ako sa kanya.
Hindi dahil mukhang tapat siya.
Dahil imposibleng manahimik si Clarisse kung alam niyang may 64 milyon siyang puwedeng ipangalandakan sa Instagram.
“At Mama mo?”
Alam niya.
Nakita ko sa mukha niya bago pa siya sumagot.
“Alam niya.”
Napaatras ako sa upuan.
Doon mas masakit.
Hindi dahil mahal ko si Aling Lourdes.
Hindi.
Pero naalala ko lahat ng pagkakataong hinawakan niya ang kamay ko at tinawag akong anak.
Noong unang Pasko namin bilang mag asawa.
Noong nilagnat ako at nagdala siya ng arroz caldo.
Noong binuksan ko para sa kanya ang account na ginagamit niya buwan buwan.
Alam niya.
At kahapon tinawag niya pa akong makinang gumagawa ng pera.
“Umalis ka.”
“Mara.”
“Umalis ka.”
“Please.”
“Adrian.”
Tumayo ako.
“Kapag hindi ka umalis ngayon tatawag ako ng security. At ayokong iyon ang unang video tungkol sa pamilya ninyo na kumalat online.”
Tumayo siya.
Sa pintuan huminto siya.
“Mahal kita.”
Iyon ang unang pagkakataon na talagang nasaktan ako.
Hindi sa 64.7 milyon.
Hindi sa pirma.
Doon.
Dahil maaaring totoo iyon.
Maaaring mahal niya nga ako sa paraang kaya niyang magmahal.
Pero hindi sapat ang pagmamahal na nangangailangan munang ubusin ka para mabuhay ang ibang tao.
“Alam ko” sabi ko.
At umalis siya.
Sumunod na dalawang buwan ay magulo.
Hindi cinematic.
Walang isang malaking eksena na biglang nag ayos sa lahat.
May lawyers.
May bank officers.
May audit.
May mga gabing alas dos na ng umaga pero gising pa rin ako dahil may document na kailangang pirmahan.
May araw na gusto kong magalit pero pagod na pagod ako kaya kumain na lang ako ng instant noodles sa pantry kasama si Bea.
May araw din na umiyak ako sa elevator.
Walang dahilan.
Bumukas lang ang elevator music at bigla akong umiyak.
Hindi sinabi ni Bea kahit kanino.
Makalipas ang tatlong linggo kusang pumunta sa abogado ko si Clarisse.
Hindi naka designer dress.
Naka jeans lang siya at simpleng blouse.
May dala siyang dalawang kahon.
“Ano yan?”
“Mga binili ko.”
Tumingin ako sa kanya.
“At?”
“Ibebenta ko.”
Hindi ako nagsalita.
“Yung bag din.”
“Akala ko isang bag lang iyon.”
Namula ang mukha niya.
“Alam ko.”
Mahina ang boses niya.
“Mara hindi ko alam yung tungkol sa pera.”
“Naniniwala ako.”
Napatingin siya sa akin na parang hindi niya inaasahan iyon.
“Pero hindi ibig sabihin na wala kang kasalanan.”
Tumango siya.
“Alam ko rin.”
Iyon lang.
Walang yakapan.
Walang biglang pagiging magkapatid.
Hindi ganoon ang totoong buhay.
Pero ibinalik niya ang supplementary card.
At sa unang pagkakataon humingi siya ng tawad nang walang kasunod na pero.
Si Aling Lourdes naman ay mas matagal.
Noong una galit.
Pagkatapos nagmakaawa.
Pagkatapos sinisi si Adrian.
Pagkatapos ako.
Pagkatapos ang bangko.
Halos lahat sinisi niya maliban sa sarili niya.
Hanggang dumating ang araw na ipinakita ng mga abogado ang buong transaction history.
Tahimik siya nang halos isang oras.
Pagkatapos ay sinabi niyang handa niyang ibenta ang dalawang property na nakapangalan sa kanya para maibalik ang bahagi ng pera.
Tinanggap ko.
Hindi dahil pinatawad ko na siya.
Dahil pera ko iyon.
Minsan hindi kailangang gawing poetic ang lahat.
Ang pera ay pera.
Ang pananagutan ay pananagutan.
Si Adrian at ako ay naghiwalay.
Hindi agad divorce dahil hindi ganoon kasimple ang batas sa Pilipinas. Dumaan kami sa legal separation at sa mahabang proseso kasama ang mga abogado.
Hindi ko siya sinira sa social media.
Hindi ko rin inilabas ang kwento sa press kahit ilang beses akong tinanong kung bakit bigla siyang nawala sa mga corporate events.
Hindi dahil pinoprotektahan ko siya.
Ayoko lang gawing entertainment ng ibang tao ang pinakamasakit na bahagi ng buhay ko.
Anim na buwan pagkatapos ng gabing iyon may natanggap akong maliit na sobre sa opisina.
Walang mamahaling stationery.
Walang dramatic message.
Sulit kamay ni Adrian.
Mara
Hindi ko hihilinging patawarin mo ako.
Sa loob ng tatlong taon sinabi kong pamilya tayo pero ang totoo ginawa kitang tagasalo ng mga problemang ayaw kong harapin.
Kapag may problema si Mama ikaw ang solusyon.
Kapag may gusto si Ate ikaw ang may pera.
Kapag natatakot ako ikaw ang inaasahan kong mag ayos.
Tinawag kong pagmamahal ang pagiging dependent ko sa iyo.
Mali ako.
Binasa ko iyon nang dalawang beses.
Pagkatapos inilagay ko sa drawer.
Hindi ko sinagot.
Lumipas ang isang taon.
Mas maliit na bahay ang binili ko sa Pasig.
Mas gusto ko iyon.
Walang malaking chandelier.
Walang sala na parang hotel lobby.
May maliit akong balcony kung saan halos mamatay ang una kong tanim na basil dahil lagi kong nakakalimutang diligan.
Si Bea ang nagligtas doon.
“Maam CEO kayo pero hindi kayo puwedeng maging plant parent.”
“Grabe ka.”
“Totoo naman.”
Natawa ako.
Matagal ko ring hindi narinig ang sarili kong tumawa nang ganoon.
Lumago ang kumpanya.
Hindi dahil wala nang problema.
Marami.
May project na bumagsak.
May client na umalis.
May quarter na hindi namin naabot ang target.
Pero walang lihim na account.
Walang pekeng pirma.
At natutunan kong hindi lahat ng taong humihingi ng tulong ay kailangang sagipin.
Minsan ang pinakamabuting tulong ay hayaan silang harapin ang sarili nilang resulta.
Si Clarisse ay nagsimula ng maliit na online clothing business.
Hindi ko pinondohan.
Humingi siya minsan.
Sinabi kong hindi.
“Okay” sagot niya.
Nagulat pa ako.
Makalipas ang walong buwan kumikita na ang negosyo niya.
Nagpadala siya sa akin ng screenshot ng unang buwan na lumampas sa 500000 piso ang sales.
May message sa ilalim.
Hindi ko ginamit card mo.
Napatawa ako nang malakas.
Sumagot ako.
Good.
Si Aling Lourdes ay lumipat sa mas maliit na bahay.
Hindi niya gusto noong una.
Pero isang Pasko nagpadala siya sa akin ng homemade bibingka.
Walang mahabang sulat.
May maliit lang na papel.
Salamat sa mga panahong naging mabuti ka sa amin kahit hindi namin iyon pinahalagahan.
Hindi ko itinapon.
Hindi rin ibig sabihin noon na nakalimutan ko ang lahat.
May pagitan ang pagpapatawad at pagbibigay ulit ng susi.
Natuto akong panatilihin ang pagitan na iyon.
Dalawang taon pagkatapos ng Paris incident ay nasa conference room ako nang pumasok si Bea.
May hawak siyang isang envelope.
“Maam.”
“Ano na naman yan?”
“Relax. Hindi bank statement.”
Natawa ako.
Trauma humor.
Inilapag niya ang envelope.
Invitation iyon.
Kasalan ni Clarisse.
Tinitigan ko ang pangalan niya katabi ng pangalan ng isang lalaking hindi ko pa nakikilala.
May handwritten note sa likod.
Mara
Gusto kong pumunta ka.
Pero kung ayaw mo maiintindihan ko.
Walang hinihinging regalo.
Promise.
Napangiti ako.
Pumunta ako.
Hindi ako ninang.
Hindi ako special guest.
Umupo lang ako sa isang ordinaryong mesa kasama ang ilang kaibigan niya.
Nakita ko si Aling Lourdes.
Tumango siya sa akin.
Tumango rin ako.
Sapat na iyon.
Nakita ko rin si Adrian.
Nasa kabilang bahagi siya ng reception hall.
Mas payat siya.
Mas tahimik.
Nagkatinginan kami.
Lumapit siya pagkatapos ng dinner.
“Hi.”
“Hi.”
“Maganda ka.”
“Alam ko.”
Natawa siya.
Ako rin.
May katahimikan.
Pero hindi na masakit.
“Masaya ako para sa iyo” sabi niya.
“Para saan?”
“Sa lahat.”
Tumingin ako sa paligid.
Kay Clarisse na tumatawa kasama ang asawa niya.
Kay Aling Lourdes na nakikipagtalo sa waiter dahil gusto niya ng mas maraming leche flan.
Kay Bea na isinama ko at ngayon ay abala sa pagkuha ng litrato sa dessert table.
Pagkatapos ay tumingin ako ulit kay Adrian.
“Masaya rin ako para sa sarili ko.”
Tumango siya.
Wala nang kailangang sabihin.
Bumalik ako sa mesa ko.
Bandang alas diyes nag vibrate ang cellphone ko.
Bank notification.
Napahinto ako.
Kahit dalawang taon na ang lumipas may maliit pa ring kaba tuwing nakakakita ako ng notification mula sa bangko.
Binuksan ko iyon.
Dividend payment.
Pumasok ang quarterly earnings mula sa investment account ko.
Tiningnan ko ang numero.
Pagkatapos ay napangiti ako.
Hindi dahil malaki.
Kundi dahil alam kong walang ibang may access doon.
Walang supplementary card.
Walang secret transfer.
Walang taong kailangang tanungin bago ako gumawa ng desisyon tungkol sa perang ako mismo ang kumita.
Pinatay ko ang screen.
Sa dance floor ay nagsisimula nang sumayaw sina Clarisse at ang asawa niya.
Lumapit si Bea.
“Maam sayaw tayo.”
“Ayoko.”
“Isang kanta lang.”
“Bea.”
Hinila niya ako bago pa ako makatanggi.
At sa gitna ng ingay ng reception may napagtanto akong nakakatawa.
Noong gabing ibinaba ko sa 20 piso ang limit ng card ni Clarisse akala ng lahat pera ang dahilan kung bakit ko ginagawa iyon.
Hindi pala.
Hangganan iyon.
Isang maliit na pindot sa banking app na nagsasabing hanggang dito lang.
Hindi ko alam noon na ang pagpindot ko sa button na iyon ang magbubukas sa lahat ng bagay na matagal nang nakatago.
Masakit ang nalaman ko.
Nawala ang asawa ko.
Nawala ang pamilyang akala ko ay akin.
Pero may isang bagay akong nabawi na mas matagal ko palang nawala.
Ang sarili ko.
“Maam nakangiti kayo” sigaw ni Bea habang malakas ang tugtog.
“Masama ba?”
“Hindi. Bihira lang.”
Tinapik ko siya sa balikat.
“Sumayaw ka na lang.”
At sumayaw kami.
Hindi dahil perpekto na ang lahat.
Hindi naman.
May mga taong hindi ko pa rin lubos na napapatawad.
May mga alaala pa ring masakit kapag biglang bumabalik.
May divorce papers pa ring hindi ganoon kadaling ayusin.
May basil plant akong malamang mamamatay ulit pag uwi ko.
Pero sa gabing iyon sapat na iyon.
Masaya si Clarisse.
Tahimik si Adrian.
Hindi na galit si Aling Lourdes.
At ako
wala nang kailangang bayaran para matawag na pamilya.
