“NAG-ALAY AKO NG BATO SA LAMESA NG MAAYAMAN — DAHIL WALA NA KAMING KAININ. PERO ANG ISANG KAGAT NILA AY NAGPALUHA SA BUONG RESTAURANT.”
ANG BATANG WALANG BAON, WALANG SAPATOS, WALANG BUKAS
Ako si Jomar, 11 taong gulang.
Wala na akong tatay.
Nawala siya sa isang minahan.
Ang nanay ko?
Naglilinis ng kanal minsan.
Nagtitinda ng banana cue minsan.
Pero kadalasan…
wala talagang trabaho.
Araw-araw sa eskwelahan,
tinitingnan ko ang baon ng mga kaklase ko.
Hotdog.
Itlog.
Juice.
Ako?
Tubig lang.
ANG GABING HALOS WALA NA KAMING HUMITHI-GA
Isang gabi…
wala na talaga.
Walang bigas.
Walang sardinas.
Walang asin.
Nakaupo lang ang nanay ko.
Tahimik.
Nakatingin sa kawali na walang laman.
Bumulong siya:
“Anak… matulog ka na lang…”
Pero paano ako matutulog…
kung naririnig ko ang tiyan ko?
ANG IDEYANG LUMABAS SA GUTOM
Kinabukasan…
nakakita ako ng maliit na bato sa gilid ng daan.
Makinis.
Malinis.
Mukhang candy.
At doon pumasok sa isip ko:
“Baka pwede ko ‘tong ibenta.”
Hindi dahil naniniwala ako.
Kundi dahil…
wala na akong magawa.
ANG PAGPASOK KO SA RESTAURANT NA HINDI PARA SA AKIN
Pumasok ako sa isang mamahaling restaurant.
Malamig.
Tahimik.
Mabango.
Ang mga tao?
Naka-amerikana.
May relo na kumikislap.
Ako?
Nakadumihan.
Punit ang tsinelas.
Nilapitan ko ang pinakamalapit na mesa.
May tatlong mayaman na kumakain.
Inabot ko ang bato.
At mahinang sinabi:
“Kuya… pwede niyo po bang bilhin ‘to?
Pang-kain lang po namin ni Mama…”
Tumahimik ang mesa.
ANG NAKAKAGULAT NA GINAWA NG LALAKI
Hindi sila tumawa.
Hindi ako pinalayas.
Sa halip…
kinuha ng isang lalaki ang bato.
Tinitigan.
Tapos…
kinagat niya.
ANG SANDALING NAGPABAGAL SA ORAS
Tahimik ang buong restaurant.
Nurse nasa gilid.
Waiter napahawak sa dibdib.
Akala ko…
mamamatay siya.
Pero ngumiti siya.
At nagsalita:
“Masarap.”
Hindi sa lasa.
Kundi sa ibig sabihin.
ANG MGA SALITANG HINDI KO KAILANMAN MAKAKALIMUTAN
Tinawag niya ang waiter.
“Magluto ka ng sampung pagkain para sa batang ‘to.”
Hindi isa.
Hindi dalawa.
Sampu.
Para sa akin.
Para sa nanay ko.
ANG UNANG KAIN NA MAY ILYAK
Hindi ko na kinaya.
Umiyak ako habang kumakain.
Hindi dahil sa hiya.
Kundi dahil…
mainit pala ang kanin.
Masarap pala ang ulam.
At hindi pala masamang humingi ng tulong.
ANG HULING REBELASYON NA DI KO INAASAHAN
Bago ako umalis…
ibinalik niya sa akin ang bato.
At bumulong:
“Itago mo ‘yan.
Paalala na kahit sa pinakamahinang kamay…
may kwentong kayang gumising ng puso.”
EPILOGO — ANG BATONG WALANG HALAGA, PERO MAY BIGAT
Hanggang ngayon…
nasa bulsa ko pa rin ang bato.
At tuwing natatakot ako…
hinahawakan ko siya.
Hindi dahil may magic.
Kundi dahil…
alala ko na kahit walang wala ako noon…
may isang taong nakakita ng halaga ko.
ARAL NG ISTORYA
Hindi ka maliit dahil mahirap ka.
Hindi ka walang kwenta dahil wala kang dala.
Minsan…
isang bato lang ang kailangan…
para gumising ang puso ng mundo.
